Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie

Co wyróżnia ten obiekt?

Monument ma dwie fasady z dekoracją rzeźbiarską, dlatego warto obejrzeć go z obu stron. Występuje też pod nazwą Pomnik Walk Rewolucyjnych. Projekt rzeźbiarski przygotował Marian Konieczny, a za opracowanie architektoniczne odpowiadali Zagremma Konieczna i Adam Konieczny.

Pomiędzy liśćmi laurowymi umieszczono tarczę z uproszczonym krzyżem maltańskim, nawiązującym do herbu Rzeszowa. Ten element dodano w 2002 r.

Historia

Pierwotny pomysł zakładał upamiętnienie Tysiąclecia Państwa Polskiego. Inicjatywę przedstawił w 1966 r. Włodzimierz Kozło. Powołany rok później komitet budowy, kierowany przez Władysława Kruczka, zdecydował, że pomnik będzie upamiętniał walki rewolucyjne na Rzeszowszczyźnie.

Lokalizacja wynikała z powojennego planowania miasta. Koncepcja Zbigniewa Wzorka zakładała uporządkowanie przestrzeni między starym miastem a dworcem kolejowym. Przecinające się tutaj arterie miały prowadzić ruch na osiach wschód–zachód oraz północ–południe.

Podmokły grunt wymagał wzmocnienia fundamentów żelbetowymi palami. Rozważano nawet przeniesienie inwestycji na teren obecnego Parku Jedności Polonii z Macierzą. Pomnik odsłonięto uroczyście 1 maja 1974 r. W okresie PRL odbywały się przy nim uroczystości państwowe i partyjne, a mieszkańcom służył jako miejsce spotkań.

Po zmianie ustroju dawny plac defilad przekształcono w parking, a stopnie cokołu wykorzystywano do jazdy na deskorolkach. Teren wraz z pomnikiem przekazano bernardynom w 2006 r., według Wikipedii za 1% wartości. Po przejęciu terenu bernardyni zmienili jego zagospodarowanie: nad podziemnym parkingiem powstały ogrody dostępne publicznie. Obawy o rozbiórkę monumentu doprowadziły do powstania grup jego obrońców oraz petycji o zachowanie obiektu.

Zwiedzanie i informacje przed wizytą

Przed przyjazdem sprawdź komunikaty Urzędu Miasta Rzeszowa dotyczące dostępu do terenu i ewentualnych prac w otoczeniu monumentu. O godziny udostępniania ogrodów i parkingu oraz obowiązujące opłaty zapytaj bernardynów lub zarządcę parkingu.

Okolica i dojazd

W nawigacji wybierz rondo Dmowskiego. Pomnik stoi przy głównych ciągach komunikacyjnych, od strony wjazdu do miasta z kierunku Krakowa i Warszawy. Idąc pieszo, korzystaj z wyznaczonych przejść.

W otoczeniu znajdują się klasztor bernardynów i gmach Urzędu Wojewódzkiego. Jeśli spacer ma obejmować również architekturę sakralną, uwzględnij bazylikę Wniebowzięcia NMP w Rzeszowie.

Fot. Kroton, CC BY 3.0, Wikimedia Commons